ಜ್ಞಾನದ ಅಮೃತ ಸ್ರೋತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವನಾಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತ: ಸಂಸ್ಕೃತೋತ್ಸವ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ

ವೇದಗಳು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಪುರಾಣಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಆಯುರ್ವೇದ, ಯೋಗ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಗಣಿತ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಕರಣದಂತಹ ಸಕಲ ಜ್ಞಾನಭಂಡಾರ ರಚಿತವಾಗಿರುವುದು ದೇವಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ. ಮಾನವನಿಗೆ ನೈತಿಕತೆ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾರ್ಗದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಧಾರೆ ಎರೆದಿರುವ ಈ ಭಾಷೆ, ಕೇವಲ ಪೂಜಾ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಪ್ರಬಲ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಪ್ರಭಾವ:

ಮಹರ್ಷಿ ಪಾಣಿನಿಯವರ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತವು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯಾಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದಕ್ಕೂ ನಿಖರವಾದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮರಾಠಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಶಬ್ದಭಂಡಾರಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತವೇ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಸರ್ವಭಾಷೆಗಳ ಜನನಿ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತತೆ:

ಇಂದಿನ ಗಣಕೀಕೃತ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಕುಂದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗುರುಕುಲಗಳ ಜತೆಗೆ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಭಾಷೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

• ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ: ಅಮೆರಿಕ, ಜರ್ಮನಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಜಪಾನ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದದ ಮೂಲವನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಲಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಕೊಡುಗೆ: ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ‘ಸುಧರ್ಮಾ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಭಾಷಣಸಂದೇಶಃ, ಸಂಸ್ಕೃತಪ್ರತಿಭಾ, ಸಾಗರಿಕಾ, ಶಾರದಾ, ಭಾರತೀ ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಭಾಷಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.

ನೆಲಮಟ್ಟದ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಪ್ರಸಾರ:

ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ‘ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತಿ’ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ‘ಅಕ್ಷರಮ್’ ಮತ್ತು ‘ಉದಾತ್ತಮ್’, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ‘ವಚನಮ್’ ಹಾಗೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ‘ಸಂಸ್ಕೃತ ಭವನಮ್’ ಮುಂತಾದ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಸರಳ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಕೆ, ಶಿಬಿರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣಾ ತರಬೇತಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ, ಗೀತಾ ಪಠಣ, ಭಾಷಣ ಹಾಗೂ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಭಿಮಾನ ಮೂಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುವುದು ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ‘ಸಂಸ್ಕೃತಂ ನಾಮ ದೈವೀ ವಾಕ್, ಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಅಮೃತ ಸ್ರೋತಃ’ ಎಂಬ ನಾಣ್ನುಡಿಯಂತೆ, ಈ ಅಮೃತ ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕಿದೆ.

– ಮನುಬಾಯಿ ಚವ್ಹಾಣ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ.

This special article on Sanskritotsava by Manu Chavan highlights Sanskrit as the fountainhead of knowledge and the lifeline of Indian culture. It details the scientific structure of the language standardized by Maharshi Panini, its global academic relevance, and the efforts of organizations like Sanskrit Bharati in promoting spoken Sanskrit across Karnataka.